Konstantin Sütunu (Çemberlitaş)

Konstantin Sütunu, ÇEMBERLITAŞ olarak da bilinir, İstanbul’da Çemberlitaş semtinde, Yeniçeriler Caddesi üzerinde İmparator I. Constantinus’un (Büyük) 328’de diktirdiği sütun. Constantınus kenti yeniden düzenletir ve imar ettirirken, Ayasofya’dan Aksaray’a, oradan da surlara kadar uzanan anayol üzerinde bir forum yaptırdı. (Günümüzde de, birbirinin devamı olan Divanyolu, Yeniçeriler ve Ordu caddeleri aynı yolu izlemektedir.) Bu yolun üzerindeki çeşitli forumlardan biri olan bu alanın yapılması için, oradaki Helenistik dönem nekropolünün üstü toprakla doldurularak zemin 1,5 m kadar yükseltildi. Bazı kaynakların Roma’ dan getirtildiğini yazdıkları vişne çürüğü renkli dokuz adet silindirik porfir parça bir kaide üstüne yerleştirilerek yüksekliği 50 m’yi bulan bir sütun oluşturuldu. Kare planlı kaide beş basamaklı bir taban üstünde yükseliyordu. Porfir sütun parçalarının uçlan kabartma çelenkler biçiminde işlenerek ek yerleri saklanmıştı. Sütunun en üstüne Constantinus’u Güneş Tannsı Helios olarak canlandıran altın yaldızlı bir heykel yerleştirilmişti. 418’de silindirik parçalardan birinin kırılması üzerine sütun demir çemberlerle sağlamlaştırıldı. 1105’teki büyük bir fırtınada Constantinus’un heykeli ve en üstteki üç silindirik parça aşağıya düştü. İmparator I. Manuel Komnenos (hd 1143- 80) sütunu onartarak tepesine Korent düzeninde bir başlık koydurttu; heykelin yerine de bir haç yerleştirildi.

Zaman içinde büyük yangınlardan ve depremlerden zarar gören sütunu sağlamlaştırmak amacıyla Osmanlı döneminde demir çemberler yenilenerek bugünküler kondu. Çemberlitaş adının yaygınlaşmasına yol açan bu onarımın, yabancı gezginlerin kitaplarından yola çıkılarak 16. yüzyılın ortasından önce gerçekleştirildiği düşünülmektedir. 1701’de gene sağlamlaştırmak amacıyla sütunun kaidesi, kesme taşla örülen ve beş basamaklı tabanın üstüne oturtulan bir kılıf içine alındı. Silindirik parçalardan en alttaki de, yüksekliği 11 m’ye ulaşan bu yeni taş kaide içinde kaldı.
Zemininin dolarak 2 m’den fazla yükselmesi nedeniyle, basamaklı taban bölümü bugün toprak altındadır. Taş kaidenin üstünde silindirik porfir parçaların altı tanesi görülmekte, en tepede de taş örgü bir bölümle Korent başlığının bir parçası yer almaktadır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir