Hafız Esad Kimdir Kısaca Bilgi

Esad, Hafız (d. 1928, Kardahe, Suriye), 1971’den bu yana Suriye devlet başkanı. Yoksul bir Alevi ailesinden gelen Esad, 1955’te Hums Askeri Akademisi’ni pi­lot subay olarak bitirdi. 1958’de gece savaşı eğitimi görmek üzere SSCB’ye gön­derildi. Daha sonra bir hava filosunun komutanlığına getirildi. Suriye’nin, Birleşik Arap Cumhuriyeti’nden çekilmesine karşı çıktığı için, 1961’de Silahlı Kuvvetler’den ihraç edildi. Daha öğrencilik yıllarında ka­tılmış olduğu Baas Partisi’nin(*) askeri kanadında kilit bir görev üstlendi ve 1963’te gerçekleştirilen darbede önemli rol oynadı. 8 Mart 1965’te Hava Kuvvetleri komutanlı­ğına getirildi. Baas Partisi’nin Suriye kolu içindeki radikal ve bağımsızlıkçı kanadın, ortak önderliğe bağlı ılımlı kanadı devirme­sinden (Şubat 1966) sonra savunma bakam oldu. 1969-70 yıllarında partinin sivil ve askeri kanatları arasında baş gösteren ikti­dar mücadelesinde etkin biçimde yer aldı. Bu çatışmayı doruğuna çıkaran Ürdün’deki iç savaşa müdahalenin ardından, 13 Kasım 1970’te kansız bir darbeyle iktidarı ele geçirdi. Mart 1971’de yapılan halkoylama- sıyla devlet başkanı seçildi.

Baas Partisi genel sekreterliğini de üstle­nen Esad, iç politikada liberalleşme ve öteki Arap ülkeleriyle ilişkileri geliştirerek Suriye’yi Arap dünyası içinde itildiği yalnız­lıktan kurtarma yönünde adımlar attı. Bu­nunla birlikte Irak’taki Baas yönetimiyle çatışma politikasını sürdürdü. Mısır’la yeni bir ittifak oluşturduktan sonra, Ekim 1973’te İsrail’e savaş açan Mısır’ın yanında yer aldı. Ama ateşkes ve savaş sonrasında izlenecek politikalar konusunda ortaya çı­kan görüş ayrılıkları ittifakın sona ermesine yol açtı. Sonraki yıllarda SSCB ile ilişkileri­ni geliştiren Esad, bölgede daha etkin bir politika izlemeye başladı ve Filistin Kurtu­luş Örgütü’ne (FKÖ) geniş destek verdi. 1976’da birçok Arap ülkesinin muhalefetine karşın, Lübnan’daki iç savaşı sona erdirmek amacıyla geniş çaplı bir askeri müdahaleye girişti. FKÖ yönetimiyle ortaya çıkan anlaş­mazlık üzerine, bu örgüt içinde Suriye’ye bağlı yeni örgütler oluşturmaya çalıştı. Altı yıl boyunca Lübnan’ın büyük bölümünü işgal altında tutan Suriye birlikleri, İsrail’in 1982’de Lübnan’a girmesi üzerine kuzey ve kuzeydoğudaki eski mevzilerine çekildi.

Bu arada 1979’daki ittifak girişiminin so­nuçsuz kalmasından sonra Irak’la yeniden başlayan çekişme, 1982’de Suriye-Irak sını­rının ve Suriye’den geçen Irak’a ait petrol boru hattının kapatılmasıyla daha da arttı. Suriye, bu gelişmeyle birlikte petrol gerek­sinimini karşılayan İran’la daha sıkı bir yakınlaşmaya girdi. 1980’de SSCB ile imza­lanan 20 yıllık dostluk ve işbirliği antlaşma­sını, Ekim 1982’de SSCB’den silah ve teknik yardım almayı öngören bir başka antlaşma izledi. 1984’te bu ülkeye yaptığı geziyle ikili ilişkileri daha da ileriye götüren Esad, aynı zamanda Suriye’nin bölgedeki ağırlığını artırmaya yönelik bir dış politika­ya yöneldi. Ortadoğu’da İsrail ile uzlaşmaya dayalı barış girişimlerine karşı takındığı katı tutumu 1980’lerin ortalarında bir ölçüde yumuşatarak Batılı ülkelerle diyalog kurma­ya önem verdi. 1986’da da Ürdün kralı Hüseyin ile görüşerek iki ülke arasındaki gerginliğe son verme girişiminde bulundu. 1991’deki Körfez Savaşı sırasında Irak’a karşı uluslararası koalisyon güçlerini des­teklemesi Esad’ı Ortadoğu’daki en güçlü Arap önder durumuna getirdi. Esad FKÖ önderi Yaser Arafat’la da ilişkilerini düzelt­ti ve ülkesinin 1991 sonunda başlayan Orta­doğu Barış Konferansı’na katılmasına karar verdi.

Esad yönetimi ülke içinde özellikle Müslü­man Kardeşler’in muhalefetiyle karşılaştı. Bu muhalefeti sindirmeye yönelik sert ön­lemler, Şubat 1982’de Müslüman Kardeş­ler’in kalesi olan Hama kentinjn büyük ölçüde yıkılmasına, belki 20 bin kişinin ölmesine yol açtı. Parti ve devlet yönetimin­deki kişisel denetimini sürdüren Esad, Şu­bat 1978, Şubat 1985 ve Aralık 1991’de üç kez daha devlet başkanı seçildi.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir