Hadejia Emirliği (Nijerya)

Hadejia, Nijerya’nın kuzeyinde, Kano eyaletinin doğu kesiminde kent ve geleneksel emirlik. Hadejia Irmağının (Çad Gölüne dökülen Komadugu Yobe’nin mevsimlik kolu) kuzey yakasında yer alır. Emirliğin kapladığı savan bölgesinde başlangıçta Bornu Krallığı’na vergi ödeyen yedi küçük Hausa krallığı vardı; bu krallıklar arasında adını Kanuri kabilesinden bir avcıdan alan Hadejia da bulunuyordu. Şarkin (emir) Fulanin Hadejia sanını taşıyan Fulani (Peul) önderi Umaru, 1805 dolaylarında Fulani cihad önderi Usman dan Fodio’ya katıldı. Umaru’nun kardeşi ve ardılı Amir Sambo (hd 1808-45) Hadejia Emirliği’ni 1808’de resmen kurdu. Fulanilerin yönetim merkezini Hadejia kentine taşıyarak burada bir pazar oluşturdu ve Hausa krallıkları üzerindeki Fulani yönetimini güçlendirmeye başladı.

Amir Buhari (hd 1848-50,1851-63) 523 km batıdaki Sokoto’da oturan Fulani sultanlarına bağımlılığı 1851’de sona erdirdi. Komşu Kano, Katagum, Gumel, Bedde ve Jama’are emirliklerine akınlar düzenleyerek Hadejia Emirliği’nin sınırlarını genişletti. Buhari’nin ölümünden sonra emirlik Fulani sultanlarına yeniden bağlandıysa da Gumel’le olan savaşlar 1872’ye değin sürdü. İngiltere 1906’da emirliğin başına Haruna’yı geçirerek topraklarını Kano eyaletine kattı. Sonraki yıllarda Hadejia ayrıca Birniwa, Guri, Kiri-Kassama ve Mallam Madori’yi kapsayan Hadejia Yerel Yönetim Konseyi’nin merkezi oldu.

Kent günümüzde pamuk, kocadan, kumdan, balık ve ırmak vadisinde yetişen pirince dayalı bir pazar merkezi ve önemli bir ihraç ürünü olan yer fıstığının toplanma noktasıdır. Demiryoluyla 176 km batıdaki Kano kentine gönderilen yerfıstığı buradan gemilere yüklenir. Bölgedeki Hausa ve Fulani halklan sığır, keçi, beçtavuğu, koyun ve eşek besler. Yörede dağınık ve küçük kireç işletmeleri vardır. Kentte bir hastane (1935) ve çeşitli sağlık birimleri hizmet verir. Gumer ve Nguru arasında uzanan ikincil karayolu kenti Kano’daki ana karayoluyla Kano’da Nguru’daki demiryoluna bağlar.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir