Eskatologya Nedir Anlamı Açıklaması Kısaca

eskatologya, özellikle Yahudilik ve Hıristi­yanlıkta, kıyamet, ölülerin dirilmesi, Son Yargı ve benzer inançlarla ilgili ahiret öğretileri. Zerdüşt dininde, yazılı kültüre geçmemiş halkların dinlerinde, eski Akde­niz ve Ortadoğu kültürleri ile Doğu uygar­lıklarındaki dinlerde de benzer kavramlara rastlanır. İslamda ahiret kavramı, kıya­met ile başlayarak sonsuza değin sürecek olan dünya ötesi yaşamı belirtir.

Genel olarak eskatologya bir yandan mito­sa dayalı, öbür yandan da tarihsel ahiret öğretileri olmak üzere, zaman ve tarih anlayışları bakımından birbirinden temel­den farklı iki biçimde ortaya çıkar. Mitosa dayalı ahiret öğretileri, kozmos (düzen) ile kaos (düzensizlik) arasındaki ilksiz ve son­suz mücadeleyi temel alır. Bu öğretilerde tarihin anlamı, kozmosun ilksiz ve sonsuz, dünyanın başlangıcının ise yinelenebilir ol­masındadır. Buna karşılık tarihsel ahiret öğretileri, mitosa dayalı bir başlangıca de­ğil, tarihin ilerlemesinde birer dönüm nok­tası sayılan, tarihlenebilir olaylara dayanır.

Budacı eskatologya, yeniden doğuş döngü­sünün ayrılmaz parçası olan acı ve elemden kurtuluş özlemine dayanır. Bütün yaratık­lar, geçmişteki davranışlarının ahlaki içeriği­ne göre sürekli olarak başka biçimlerde dünyaya gelir. Kurtuluşa, Nirvana olarak adlandırılan sonsuz esenliğe ulaşılarak varı­lır. Hindu dini de varoluş, yeniden doğuş ve acı çekmekten oluşan sonsuz döngülerden benzer biçimde bir kurtuluşu öngörür. Ama bu kurtuluş, ruhun ilksiz ve sonsuz özünün farkına varması, yani madde içinde hapsolması yüzünden yitirdiği bilinci yeniden ka­zanması, bunun sonucunda ilksiz ve sonsuz mutlak varlıkla özdeşleşip birleşmesiyle gerçekleşir.

Eski Ahit’in temelini oluşturan tarihsel ahiret öğretileri özellikle Yahudilik ve Hı­ristiyanlığın inanç sistemlerinde önemli yer tutar. Eski Ahit’in eskatologyası, İsrail- oğullannı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya getiren felaketlerin, Yahudilerin Tanrı’nın yasalarına ve iradesine aykırı davranmasın­dan ileri geldiği inancına dayanır. Yahudi- ler, Tanrı’nın iradesine uyarak bir daha sapmamak üzere doğru yola girecek, ahlaki ve maddi bakımdan yenilenecek, böylece sonunda Tann’mn amacı gerçekleşecektir. Bu eskatologya, kurtarıcı bir tarih anlayışı­na yakından bağlıdır. Buna göre Yahudi halkı, Tann’mn iradesini yerine getirmek üzere seçtiği bir araçtır; Tanrı’nın vaatleri­nin yerine gelmesiyle bu halk hem kendini, hem de tüm insanlığı kurtuluşa ulaştıracak­tır. Yahudi ilahiyatında ölümden sonrasını belirten olam ha-ba (gelecekteki dünya) aynı zamanda Mesih’in başlatacağı yeniden yaratılış döneminin de adıdır.

Yahudiliğin eskatologyasında belirleyici olay gelecektedir; oysa Yeni Ahit’e göre bu gelecek Hz. İsa’nın gelişiyle şimdiden başla­mıştır. Hıristiyan eskatologyasımn odağında yer alan Hz. Isa gelecekte kurulacak Tanrı Krallığı’nın habercisidir. Günahın egemen­liğinden kurtuluş çağı, Tanrı’mn Mesih’i olarak görülen Hz. İsa aracılığıyla ve onun eliyle başlatılmıştır. Ama Hıristiyanlığın tarihsel gelişmesi boyunca bu ilk ahiret öğretisi çok farklı biçimlerde yorumlanmış ve değişik ölçülerde benimsenmiştir. Bir kurtarıcı ya da koruyucu beklentisine daya­nan Mesihçilik, İsa’nın İkinci Gelişi’nden önce ya da sonra başlayacak bir binyıl(*) inancı ve Tanrı’nm tarihe ansızın müdahale edeceği umuduna dayalı kıyamet beklenti­leri, değişik yorumlardan bazılarıdır. 20. yüzyıl Hıristiyan ilahiyatının farklı kollan belki de bir tek konuda birleşir: Tanrı’nm sonunda bütün yaratılışı günahın egemenli­ğinden kurtarmasını bekleyen iman, daha doğuştan ahirete dönüktür.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir