Esham Nedir Anlamı Açıklaması Kısaca

esham, (Arapçada “paylar”), tekil sehm,ilk kez III. Mustafa döneminde çıkarılan Os­manlI iç borçlanma tahvilleri. Sonradan her türlü tahvil ve hisse senedine bu ad veril­miştir.

Osmanlı-Rus savaşlarının gerektirdiği bü­yük harcamalar, mukataa gibi gelir kaynak­larıyla karşılanamayınca, III. Mustafa bütçe açığını kapatmak için iç borçlanma yoluna gitti. Bunun için özel olarak Esham Muka­taa Kalemi kuruldu. Her selimi (payı) 100 keselik, yüzde 5 faizli, elle yazılmış devlet tahvilleri hazırlandı. Karşılık olarak İstan­bul gümrükleri ile geliri güvenceli bazı kamu kaynakları gösterildi. On yıl vadeli ve ada yazılı olan tahviller, daha çok küçük tasarruf sahiplerini çekecek bir gelir kayna­ğı sağlıyordu. Bu nedenle mukataa-yı mirî­ye yatırımcıları arasında pek ilgi uyandır­madı. Bu arada bir yıllık faizin ferağ harcı adı altında Esham Muhasebeciliği’ne öden­mesi koşuluyla eshamın el değiştirmesine izin verilmesi, kamu hâzinesi için iyi bir para kaynağı sağlarken, uzun vadede öde­nen faizden daha fazla harç geliri getirdi.

1838’de piyasadaki eshamın ana para ve faiz işlemleri Maliye Nezareti bünyesinde bazı esaslara bağlandı. 1857’de ilk kez dış borçlanmalara koşut olarak yüzde 8 faizli esham-ı mümtaze çıkartıldı. Anapara ve faiz ödemelerinde güçlüklerle karşılaşılınca, bunların esham-ı cedide adı altında 24 yıl vadeli ve yüzde 6 faizli yenileriyle değiştiril­mesi yoluna gidildi. 1865’te 4 yıl vadeli ve yüzde 6 faizli bir başka konsolit tertibi çıkartıldı. Esham-ı umumiye adını taşıyan bu tahviller Londra’da bastırılmıştı. Fran­sa’dan alınan 150 milyon franklık borcun taksit ve faizleri de bu kaynaktan ödenmeye başladı. 1867’de ise Esham-ı Umumiye Emaneti kuruldu. Dış borçların ödenmesin­de yetersiz kalan bu önlemler, 1881’de Düyun-ı Umumiye-i Osmaniye Meclis-i İdaresi’nin kurulmasıyla noktalandı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir