Davaların Birleştirilmesi Şartları Nelerdir

 

davaların birleştirilmesi, aralarında bağ­lantı^) bulunan uyuşmazlıkların tek bir yargı merciince görülmek üzere birleştiril­mesi. İki dava arasında bağlantı bulunması için davaların aynı nedenden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün ötekini etkileyecek nitelikte olması gerekir. Ayrı mahkemelerde açılmış bağlantılı da­valarda birleştirme talebi, ancak ikinci da­vanın davalısı tarafından ve ilk itiraz aşama­sında ileri sürülebilir; daha sonraki aşama­larda bu davaların birleştirilmesi olanağı yoktur. Aynı mahkemede açılmış ve görül­mekte olan bağlantılı davalarda ise, davanın her aşamasında davacı ya da davalı birleştir­me isteminde bulunabilir. Bu istem dilekçey­le ya da duruşmada sözlü olarak yapılabi­lir. Ayrıca mahkeme, bakmakta olduğu iki dava arasında bağlantı bulunduğu kanısına varır ve yargılamanın daha iyi yürütülmesi için gerekli görürse, bu davaların birleştiril­mesine kendiliğinden karar verebilir. Bu durumda, mahkeme davaların hiçbirinden elini çekmediğinden, verilen karar son karar değil ara karardır ve yalnız başına temyiz edilemez. Birleştirilmesine karar verilen da­valar ilk açılan dava dosyasında birleştirilir. Davaları inceleme aşaması ortak olmakla birlikte, birleştirilen davalar birbirinden ba­ğımsızdır.

İdari yargılamada daha önce aralarında bağlantı bulunan davaların birleştirilmesi ile ilgili bir yasa hükmü yoktu. Bu boşluk Danıştay’ın “biri hakkında verilecek kararın ötekini etkileyecek nitelikte” olan davaların birleştirilmesi yolundaki içtihadı ile doldu­rulmuştur. 1982 tarihli İdari Yargılama Usu­lü Kanunu konuyu ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.

Danıştay, bağlantılı davaların birleşti­rilmesinde, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu’ndaki gibi hukuki ilişki aramak­tadır. İdare yargıcı davaların birleştiril­mesi kararını tarafların istemi üzerine vere­bileceği gibi, kendiliğinden de verebilir. Ayrı yargı yerlerinde görülmekte olan dava­lardan biri Danıştay’da, öteki ise vergi ya da idare mahkemesinde bulunuyorsa, dava dos­yaları Danıştay’a gönderilir. Danıştay’ın bağlantılı dava ile ilgili dairesi bağlantı olup olmadığına karar verir. Birleştirilen davalar Danıştay’da karara bağlanır. Bağlantılı da­valar ayrı bölge idare mahkemelerinin yargı çevresinde bulunan mahkemelerde ise, bağ­lantı kararında yetkili mahkeme de belirtile­rek dosyaları o mahkemeye gönderir. Aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde­ki mahkemelerde bulunan bağlantılı davalar üzerinde, bölge idare mahkemesi inceleme yaparak bağlantının varlığına ve hangi mah­kemede görüleceğine karar verir.

Bağlantı isteminin mahkemece kabul edil­memesi durumunda, istemin reddini içeren ara karar ilgililere tebliğ edilir. Bunu izleyen 15 gün içinde bağlantı konusunun karara bağlanması, bağlantılı davaların durumuna göre bölge idare mahkemesinden ya da Danıştay’dan istenebilir. İstem yerinde gö­rülürse, birleştirilen davaların hangi mahke­mede görüleceği de karara bağlanır. Danış­tay’ın ve bölge idare mahkemesinin bağlan­tılı davalar konusunda verdiği kararlar ke­sindir.

Ceza usul hukukunda, davalann birleştiri- lebilmesi için yalnız bağlantı değil, birleştir­mede yarar ya da zorunluk ve olanak bulunması da gerekir. Birleştirme yoluyla bağlantılı uyuşmazlıklar daha çabuk, daha ucuz ve daha iyi çözülüyorsa, birleştirmede yarar ve gerek olduğu kabul edilir. Bu durum bazen yasa koyucu tarafından sap­tanmış, bazen de yargıcın takdirine bırakıl­mıştır. İcra tetkik merciinde görülen ceza davalan öteki mahkemelerdeki davalarla birleştirilemez. Birleştirilmiş davalar, yarar ve gerek kalmadığı anlaşıldığında, yargıla­ma makamının kararıyla birbirinden ayrıla­bilir. Birleştirilen davalar aslında ayrı dava­lardır. Bu bakımdan sonda tek bir karar verilse de, dava sayısınca son karar söz konusu olur.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir