Danişmend Nedir ve Özellikleri Neler

Dahil medresesini ya da musıla-ı sahnı bitiren suhte (medrese öğrencisi), bir üst aşama olan sahn medresesine girer ve danişmend olurdu. Danişmend medresenin hücresinde (oda) kahr ve iki akçe gündelik alırdı. Danişmendler törenlere ulema giysi- siyle katılırlar, şeyhülislama ve kazaskerlere eşlik ederlerdi. Aralarında başarılı olanlar muid unvanı alır ve alt derecedeki medrese­lerde müderrislere yardımcı olarak ders verirlerdi. Sahn medresesini bitiren daniş­mend, görev almak istediği yere göre Rum­eli ya da Anadolu mülazemet defterine yazılır, nevbet (sıra) beklerdi. Nevbet bek­leyenlere mülazim denirdi. Sıra gelince alt dereceden başlamak üzere öğretim yolunu seçenler müderris, kaza (yargı) yolunu se­çenler kadı olarak atanırdı. Askeri sınıfa geçmek isteyenlere ise 20 bin akçe ile zeamet verilirdi.

Nevbet usulü, önceleri sıra gözetilmeksizin yapılan atamalardaki haksızlıkları ortadan kaldırmak için Şeyhülislam Ebussuud Efen­di (şeyhülislamlığı 1545-74) tarafından kon­du. 16. yüzyılın sonunda bu kurallar işlerli­ğini yitirdi, iltimas ve rüşvetle müderrisliğe ya da kadılığa atananlar gittikçe çoğaldı. Bu usulsüzlükler, nevbet süresinin uzaması, işsiz medreselileri çeşitli yasa dışı eylemlere yöneltti; 17. ve 18. yüzyıllarda “suhte şeka- veti” denen olayların yaşanmasına yol açtı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir