Damıtma Nedir Kısaca Bilgi

damıtma, bir sıvının, buharlaştırıldıktan sonra yeniden yoğunlaştırılarak sıvı hale dönüştürülmesi. Bir çaydanlıktan çıkan bu­harın, damıtılmış su damlacıkları olarak soğuk bir yüzeyde birikmesi bunun en basit örneğidir. Damıtma, sıvıları uçucu olmayan katılardan ayırmada ya da kaynama nokta­lan farklı olan iki ya da daha çok sıvının birbirinden ayrılmasında kullanılır. Damıt­ma yoluyla ham petrolden benzin, gazyağı ve makine yağı elde edilmesinde bu madde­lerin kaynama noktalarının farklı olmasın­dan yararlanılır. Damıtma sanayide, for­maldehit ve fenolün işlenmesinde, deniz suyunun tuzunun giderilmesinde kullanılır. Damıtma işleminin eski çağlarda da kulla­nıldığı bilinmektedir. Aristoteles (İÖ 384- 322), saf suyun deniz suyunun buharlaştml- masıyla elde edildiğinden söz eder. Plinius (Yaşlı) (İS 23-79) ise, reçinenin ısıtılmasıyla elde edilen yağın, imbik olarak bilinen bir aygıtın üst kısmına yerleştirilen yün üzerin­de toplandığı ilkel bir yoğunlaştırma yönte­mini anlatmıştır.

Sanayide ve laboratuvar araştırmalarında kullanılan pek çok damıtma yöntemi, basit damıtmanın çeşitli biçimleridir. Temel iş­lem, içinde sıvının ısıtıldığı bir imbik, buha- n soğutmak için bir yoğunlaştırıcı ve damıtı­lan ürünü biriktirmek için bir toplama kabını gerektirir. Bir karışımın ısıtılmasıyla, ilk olarak en uçucu olan ya da kaynama noktası en düşük olan madde damıtılır. Karışımdaki öbür maddeler de bundan sonra kaynama noktalarına göre sırayla damıtılır ya da buharlaşarak uçar. Bu basit aygıt, uçucu olmayan maddeler içeren bir sıvının antılması ve kaynama noktalan çok farklı olan sıvıların ayrılması için yeterlidir. Laboratuvarda kullanılan damıtma aygıtla- n, genel olarak camdan yapılır ve mantar­lar, lastik tapalar ya da buzlu cam bağlantı­larla birleştirilir. Sanayideki uygulamalarda ise büyük, metal ya da seramik bir aygıt kullanılır.

Basit damıtma, kaynama noktaları yakın olan sıvıların ayrılmasına elverişli olmadı­ğından, petrol arıtımı gibi bazı uygulamalar için, ayrımsal damıtma adı verilen bir yöntem geliştirildi. Ayrımsal damıtma bir­birlerinden olabildiğince farklılaşmış damıt­ma ürünlerinin elde edilmesine olanak sağ­lar. Bu işlemde, imbik başlıkları, ayırma kolonları ve yoğunlaşan buharın bir kısmı­nın imbiğe geri dönmesini sağlayan yoğun- laştıncılar özellikle önemlidir. Yükselen buhar ile aşağı inen sıvı arasında mümkün olan en yakm temasın sağlanması amaçla­nır. Böylece, az uçucu madde sıvı halde imbiğe geri dönerken yalnız çok uçucu madde toplama kabına doğru ilerler. Çok uçucu bileşenlerin ters akımlı buhar ve sıvı arasındaki temasla arıtılmasına, zenginleş­tirme denir.

Çok etkili damıtma ya da çok aşamalı buharlaştırma basit damıtmaya benzeyen başka bir yöntemdir. Bir sıvıyı buhara dönüştürmek için ısıtma gerektirmeyen bu işlem, suyun tuzdan arıtıldığı büyük ve ticari kuruluşlarda kullanılır. Sıvı, yüksek atmosfer basınçlı bir tanktan daha alçak basınçlı bir tanka geçirilir. Alçak basınç, sıvının hızla buharlaşmasına yol açar ve elde edilen buhar damıtma ürünü olarak yoğun- laştınlır.

Bir vakum pompası kullanılarak saf bir vakum ortamın elde edildiği basınç azaltma işlemine vakumlu damıtma denir. Bu yön­tem, yüksek sıcaklıklarda kaynayan ya da atmosfer basıncı altında kaynadığında bo- zunan maddelerle çalışılırken kullanılır. Bu­har damıtması, damıtmanın normal kayna­ma noktasından düşük sıcaklıklarda gerçek­leştiği bir yöntemdir; suyla karışmayan ve kimyasal tepkimeye girmeyen yağ asitleri ve soya yağı gibi maddelerin damıtılmasında uygulanır. Bu yöntemde, imbikteki sıvının içinden buhar geçirilerek ısı verilir ve sıvı­nın buharlaşması sağlanır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir